IZ DNEVNIKA ARHEOLOGA dr Vesna Vučković zapisi iz Haife – Izrael.
Post-doctoral Fellowship у The Zinman Institute of Archaeology, University of Haifa
NEBO NAD TEL TSAFOM
Vec danima unazad ustajemo u 4.30h ujutro i po mraku odlazimo na Tel Tsaf. Put nas delimicno vodi dolinom reke Jordan. Svetla u podnoziju planina na suprotnoj obali ukazuju na gustu naseljenost. Nakon 20-ak minuta voznje stizemo. Tisinu jedino remeti nas tih razgovor i sakali, koji se oglasavaju negde u daljini. Dok nosimo opremu pomalja se prvo jutarnje svetlo. Nadstresnica je postavljena i iskopavanja mogu da pocnu na mestu gde je negde oko 5200 g.p.n. e. na niskom platou koje danas gleda na zelenu dolinu reke Joradan, bilo srednje halkolitsko naselje sa kucama od opeke. Do 4600 g.p.n.e. kada su ga ljudi napustili iz zasada nepoznatog razloga, naselje je dostiglo velicinu od oko 5 ha.
Naselje na Tel Tsafu je najverovatnije bilo podignuto neposredno iznad reke, koja je tokom kisovitog perioda, poput Nila, plavila ravnicu iznad platoa i nanosila plodni mulj. Stoga nije ni cudo sto su stanovnici ovog naselja gradili nadzemene silose vecih zapremina u kojima su cuvali zitarice . Pojava veceg broja silosa u ovom naselju jasno ukazuje na njegovu ekonomsku snagu. Ovakav zakljucak je potvrdjen nalazima luksuznih predmeta kao sto su bakarno silo, opsidijan, ogrlica od bisera i luksuzna ubaidska keramike. Ovi predmeti nisu lokalnog porekla vec poticu iz Egipta, Anadolje, Mesopotamije i podrucija danasnje Gruzije, a u Tel Tsaf su dospeli trgovinom/razmenom. Komunikaciju je najveroatnije olaksavala reka Jordan, koja je prirodna veza Galilejskog jezera i Mrtvog mora. Danas je prirodna granica izmedju Izraela i Jordana. Sa druge strane ni morska obala na zapadu nije daleko.
Zanmljivo je pomenuti da se ovo podrucije nalazi u depresiji i vazi za najtopliji deo Izraela. Ukoliko idete na zapad, pored puta cete naici na tablu koja vas obavestava da ste upravo dosli do nivoa mora i izasli iz depresije. (kraj prvog dela?)
